Faktička eksproprijacija

Faktička eksproprijacija

 Faktička eksproprijacija nije termin koji ćete pronaći u nekom zakonskom tekstu. Reč je o pojavi koja se neretko javlja u urbanistički nerazvijenim naseljima i koja pogađa imovinske interese građana. Naime, kada organ vlasti odluči da nekuda izgradi put, odnosno površinu javne namene, dužan je da prethodno sprovede postupak eksproprijacije. U ovom postupku javni subjekt oduzima u celosti ili delimično imovinu nekog privatnog subjekta, zarad javnog interesa, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne. Ponekad, ipak, ovaj postupak izostane i tada je imovina građana povređena. 

Da bi oštećeni građanin zaštitio svoja prava mora u sudskom postupku dokazati da je put koji je organ vlasti izgradio prošao preko njegove katastarske parcele. Pored ove osnovne činjenice, u postupku je potrebno utvrditi u kom procentu je izgrađeni put zauzeo privatnu parcelu, da li je organ vlasti lokalitet opremio komunalnom infrastrukturom i da li je takvo komunalno opremanje uticalo na vrednost parcele. Odgovore na ova pitanja sudu pruža veštak građevinske struke. Veštaka građevinske struke je potrebno konsultovati i prilikom utvrđenja druge važne stavke u postupku, a to je cena privatne parcele koja je faktički eksproprisana.

Fakticka eksproprijacija advokat novi sad

Veštak ovaj podatak utvrđuje na bazi oglašenih cena parcela za prodaju u istom ili približnom reonu i eventualno nekih drugih kriterijuma. Moguće je i od Poreske uprave tražiti podatak o cenama ostvarenim prilikom kupoprodaje susednih parcela, imajući u vidu da je ovaj organ nadležan za naplatu poreza na prenos apsolutnih prava. Sudovi u konkurenciji više procenjenih vrednosti po pravilu dosuđuju onu najvišu, jer se time najpotpunije štiti pravo oštećenog vlasnika. Naknada vlasniku pripada u srazmeri sa procentom protivpravnog oduzimanja njegove parcele.

Faktička eksproprijacija – Sudska praksa

Sudska praksa se izvesno vreme kolebala da li pravnu podlogu za odlučivanje u ovakvim slučajevima treba da predstavljaju pravila o građenju na tuđem zemljištu, o smetanju državine ili pak nešto treće. Pravila o građenju na tuđem zemljištu iz Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa nisu prihvaćena iz razloga što ne uvažavaju dovoljno specifičnost problematike koja se ogleda u tome da je pretvaranje dela privatne parcele u javnu površinu učinjeno u javnom interesu, te je teško zamisliti bilo kakav drugi ishod osim tog da izgrađena površina za javnu upotrebu i ostvari ovu svoju svrhu. Slično je i sa pravilom o smetanju državine, koje, pored navedenog, nije primenjivo jer je ovde gotovo nemoguće da uzurpator prekine sa smetanjem i stanje dovede u prvobitno. Kao pravno najjednostavnije i po oštećenog vlasnika najpovoljnije rešenje u praksi je prihvaćeno stanovište da je kod faktičke eksproprijacije povređeno pravo na imovinu građanina, zagarantovano članom 58 Ustava. Ovim članom se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, te se propisuje da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.