Proganjanje

proganjanje advokat novi sad

Krivično delo proganjanja 138 KZ

Krivično delo Proganjanje iz čl. 138a Krivičnog zakonika relativno je novo u krivičnom zakonodavstvu Srbije. Naime, Istanbulska konvencija koristi termin engleskog jezika “Stalking” koji se doslovno ne može prevesti u srpskom jeziku. Budući da termin “uhođenje” kao jezički najbliži ne sadrži dovoljno širok spektar radnji, zakonodavac se opredelio za termin “proganjanje” iako nije prezican u dovoljnoj meri.

Ko u toku određenog vremenskog perioda:

  • Drugo lice neovlašćeno prati ili preduzima druge radnje u cilju fizičkog približavanja tom licu protivno njegovoj volji;
  • Protivno volji drugog lica nastoji da sa njim uspostavi kontakt neposredno, preko trećeg lica ili putem sredstava komunikacije;
  • Zloupotrebljava podatke o ličnosti drugog lica ili njemu bliskog lica radi nuđenja robe ili usluga;
  • Preti napadom na život, telo ili slobodu drugog lica ili njemu bliskog lica;
  • Preduzima druge slične radnje na način koji može osetno da ugrozi lični život lica rema kome se radnje preduzimaju, kazniće se novčanom kaznom ili zatvorom do tri godine.

Iz zakonske definicije jasno se vidi da ovo delo obuhvata nesagledivo veliki broj mogućih radnji koje bi se mogle svrstati u radnju krivičnog dela proganjanja. To je dakle svako neovlašćeno, nedozvoljeno ili neželjeno praćenje i približavanje (što podrazumeva i uspostavljanje komunikacije) nekom licu protivno njegovoj/njenoj volji, pri čemu se kod proganjanog lica stvara osećaj straha za sopstvenu bezbednost.

Već na prvi pogled zakonske definicije uočava se kao neophodan uslov ponavljanje inkriminisanih radnji neovlašćenog. Dalje, međutim, činjenica da se ovakve radnje preduzimaju “protivno volji” oštećenog lica nije dovoljno kako bi se odredilo koje tačno radnje predstavljaju element krivičnog dela budući da bi u ovu definiciju potpale i mnoge radnje koje zapravo predstavljaju samo nedolično ponašanje pojedinaca, a ne i radnje koje su dovoljne društvene štetnosti da bi se smatrale krivičnim delom.

Najčešći oblik proganjanja

Jedna on najčešćih radnji izvršenja ovog krivičnog dela je nastojanje uspostavljanja komunikacije sa progonjenim licem koje ne želi da ostvari kontakt niti komunikaciju sa licem koje ove radnje preduzima. To podrazumeva radnje kao što su npr. direktno obraćanje u cilju ostvarivanja kontakta, obraćanje putem sredstava komunikacije kao što su telefon, društvene mreže, aplikacije za slanje poruka i dr.

proganjanje advokat novi sad

Treba napomenuti da izvršenjem više faktičkih radnji npr. nedozvoljenog praćenja, može postojati isključivo jedno krivično delo proganjanja. Dakle, ne možemo govoriti o produženom krivičnom delu, niti o više krivičnih dela. Ovde takođe treba imati u vidu da je potreban i određeni vremenski kontinuitet u vršenju pojedinih inkriminisanih radnji. Radnja koja je preduzeta samo jednom ili ukoliko između dve radnje ne postoji naročiti vremenski kontinuitet, ne smatra se izvršenjem krivičnog dela proganjanja po čl. 138a Krivičnog zakonika.
Takođe, posebno ističemo da za navedene radnje koje su izvršene putem posebnih internet aplikacija i društvenih mreža spadati u nadležnost Posebnog odeljenja Višeg javnog tužilaštva za visokotehnološki kriminal, dok će sa druge radnje izvršenja krivičnog dela proganjanja učinjene neposredno, slanjem običnih pisama, telefonom ili SMS porukama spadati u nadležnosti redovnih tužilaštava i sudova.

Zaprećena kazna za učinioca ovog dela jeste novčana kazna ili kazna zatvora do 3 godine, što predstavlja i najblaži propisani oblik ovog dela. U slučaju u kom je izazvana opasnost po život, zdravlje ili telo lica prema kome je delo izvršeno ili njemu bliskog lica, učinilac će se kazniti zatvorom od tri meseca do pet godina. Ako je usled dela iz stava 1. ovog člana nastupila smrt drugog lica ili njemu bliskog lica, učinilac će se kazniti zatvorom od jedne do deset godina.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin