Vrste starateljstva – ko može biti pod starateljstvom?

Vrste starateljstva

Budući da je prethodna tema koju smo pokušali da vam približimo bila starateljstvo, u ovom tekstu bavićemo se njegovim vrstama, odnosno pitanjem: koja lice se mogu naći u ulozi štićenika?

Postoje tri vrste starateljstva: starateljstvo nad maloletnikom, starateljstvo nad punoletnim licem lišenim poslovne sposobnosti i starateljstvo za posebne slučajeve.

Starateljstvo nad maloletnikom

Ovaj oblik starateljstva se određuje detetu bez roditeljskog staranja.

Dete bez roditeljskog staranja je dete koje nema žive roditelje, čiji su roditelji nepoznati ili je nepoznato njihovo boravište, dete čiji su roditelji potpuno lišeni roditeljskog prava odnosno poslovne sposobnosti, dete čiji roditelji još nisu stekli poslovnu sposobnost, dete čiji su roditelji lišeni prava na podizanje, čuvanje, odnosno vaspitavanje deteta i dete čiji se roditelji ne staraju o detetu ili se staraju o njemu na neodgovarajući način.

Staranje o ličnosti maloletnika je veoma specifično, jer pored opštih obaveza staratelja, on mora da se stara o čuvanju, vaspitavanju, podizanju i obrazovanju deteta, kako bi se ono što pre osposobilo za samostalan život.

Vrste starateljstva

Za razliku od roditelja, staratelju je potrebna saglasnost prilikom preduzimanja bitnih pitanja vezanih za ličnost i imovinu štićenika. Takođe, staratelj nema dužnost da živi sa štićenikom, ali ima obavezu da ga posećuje i obaveštava o uslovima u kojima on živi. Kada je reč o finansijama, staratelj nema dužnost da iz svojih sredstava izdržava štićenika, ali je dužan da ta sredstva pribavi.

Bitno je napomenuti da se između staratelja i štićenika ne formiraju roditeljski i srodnički odnosi, kao što je to slučaj kod usvojenja.

Starateljstvo nad punoletnim licem lišenim poslovne sposobnosti

Punoletno lice se stavlja pod starateljstvo u slučajevima kada ono nije sposobno da se stara o sebi, te će mu pre stavljanja pod starateljstvo biti oduzeta poslovna sposobnost.

Razlozi lišavanja poslovne sposobnosti, koje može biti potpuno ili delimično u zavisnosti od stanja samog lica, jesu bolest ili takve smetnje u psiho-fizičkom razvoju, koje se ispoljavaju kao nesposobnost za normano rasuđivanje.

Kada je reč o dužnostima staratelja, one se pre svega ogledaju u radnjama koje je dužan da preduzme kako bi se što pre otklonili razlozi zbog kojih je štićenik lišen poslovne sposobnosti. Prvenstveno dužan je da se stara o njegovom zdravlju.

Vrste starateljstva

Starateljstvo za posebne slučajeve – privremeno starateljstvo

Za razliku od prethodne dve vrste starateljstva koja su stalna, ova vrsta starateljstva je samo za određen slučaj.

Ovaj oblik starateljstva se postavlja licu koje ima poslovnu sposobnost, ali čije interese treba zaštititi u nekoj posebnoj situaciji.

Naš Porodični zakon nabraja kojim licima se postavlja privremeni staratelj, ostavljajući mogućnost da se postavi i u drugim slučajevima kada je to predviđeno zakonom.

Privremeni staratelj se postavlja:

  • licu čije je boravište nepoznato, a ono nema zakonskog zastupnika ili punomoćnika
  • nepoznatom sopstveniku imovine
  • licu čiji su interesi u suprotnosti sa interesima njegovog zakonskog zastupnika
  • licima koja imaju suprotne interese, a istog zakonskog zastupnika (kolizijski staratelj)
  • stranom državljaninu koji se nalazi ili ima imovinu na teritoriji Republike Srbije
  • licu koje zahteva da mu bude postavljen privremeni staratelj i za to navede opravdan razlog

Vrste starateljstva

Na kraju, dotaći ćemo se jedne zanimljivosti koja datira iz starog Rima, a vezana je upravo za starateljstvo.

Rimsko pravo poznavalo je dve ustanove: tutorstvo (tutela) i starateljstvo (cura).
Dok su se pod tutorstvo stavljala lica koja su bila lišena mogućnosti samostalnog istupanja u pravnom prometu zbog maloletstva ili pola (žene), pod starateljstvo stavljala su se mentalno obolela lica, lica koja su mlađa od dvadeset pet godina života, ali i, što je veoma interesantno i nespojivo sa današnjim vremenom i pravom -rasipnici, odnosno lica koja nisu razumno znala da upravljaju novcem.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Oblasti prava

krivicno-pravo-advokat

Krivično pravo

nadoknada-stete-advokat

Naknada štete

privredno-pravo-advokat

Privredno pravo

gradjansko-pravo-advokat

Opšta parnica

porodicno-pravo-advokat

Porodično pravo

nasledno-pravo-advokat

Nasledno pravo

radno-pravo-advokat

Radno pravo

ugovorno-pravo

Ugovorno pravo

kupoåçpårodajni-ugovori-novi-sad

Stvarno pravo

Potrebno vam je pravno zastupanje?